Kentsel Dönüşüm, Kentsel Hakların Kaybı ve Yeni Dışlanma Biçimleri: Fikirtepe Kentsel Dönüşüm Örneği

Kentsel Dönüşüm, Kentsel Hakların Kaybı ve Yeni Dışlanma Biçimleri: Fikirtepe Kentsel Dönüşüm Örneği

Tarih: 2014-06-18 02:46:08

Kentsel Dönüşüm, Kentsel Hakların Kaybı ve Yeni Dışlanma Biçimleri: Fikirtepe Kentsel Dönüşüm Örneği
"Bu çalışma 1999 Marmara depreminin ardından tartışmaya açılan ve 23 Ekim 2011 Van depreminin ardından hızlı bir kentsel dönüşümün başladığı İstanbul’un Anadolu yakasında, Kadıköy İlçesi kapsamında bulunan Fikirtepe bölgesinde dönüşüm projesine, daha doğru biçimde söylemek gerekirse özel proje alanına dahil olan dört mahallede (Fikirtepe, Eğitim, Dumlupınar ve Merdivenköy) sözlü tarih ve sosyal bilimler araştırma yöntemleri üzerine odaklanmış geniş bir grubun uzun süreye yayılan saha çalışmalarına ve bu çalışma sırasında yapılan görüşmelere dayanmaktadır. 

Grubun amaçları arasında öğrencilerimizle sözlü tarih ve sosyal bilimler araştırma yöntemleri üzerinde çalışmak aynı zamanda hızlı bir değişimin başladığı bu bölgede uzun süredir yaşamakta olan insanların ve ailelerin kentsel dönüşüm konusuna nasıl yaklaştıklarını, göç, kentlilik ve gelecek beklentileri çerçevesinde incelemeyi hedefliyordu.

Çalışmamızda Fikirtepe bölgesinde kentsel dönüşümün

1. Bölgede yaşayan insanlar, ev sahipleri ve kiracılar üzerindeki etkilerini (bölgede yaşayan nüfusun yaklaşık yüzde 46’sı kiracılardan oluşmaktadır)

2. Kentsel hakların kaybını, örneğin kent merkezine yakın olmanın ekonomik ve kültürel getirilerinin kaybını,

3. Grup ve topluluk ilişkilerinin niteliğini ve kaybını,

4. Kamusal alanların niteliğini ve kaybını,

5. Bunun sonucunda ortaya çıkan yeni sosyal dışlanma biçimlerini görmeye çalıştık.

Bunları yaparken çalışma grubumuzda farklı araştırma alanları öne çıktı; gruplarımız uygulama öncesi ve sürecinde alanı fotoğraflamayı, yaşanan değişimin bireyler, aileler ve kuşaklar üzerindeki etkilerini ve yorumlama biçimlerini incelemeyi önüne koydu. Bölgenin yerel tarihinin nasıl kurgulandığının incelenmesi ve dönüşüm öncesi ile sonrasında ortaya çıkacak farkların sosyolojik açıdan saptanması amaçlandı. Bir bütün olarak sürecin medya temsilinde ve reklamlarda kullanılan dilin, inşaat şirketlerinin reklamlarının ve temsilcilerinin kullandığı söylemlerin, kente ve yaşam biçimlerine dair vaatlerin incelenmesini önemsedik. Diğer yandan yerel yöneticilerin ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi yetkililerinin, hükümetin, Başbakan ve Bakanların, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının özellikle Van depremi sonrasında kentsel dönüşüme ilişkin söylemlerini ve yenilenme projeleriyle bağlantılı olarak gündeme gelen yeni yasal değişiklikleri inceledik.

Araştırmamız sırasında çalışmayı yürüten ekibimiz bölgede çok zaman geçirdi, öncelikli olarak muhtarlarla ve Kadıköy Belediyesi Planlama Müdürü ve diğer yetkilileriyle planın niteliği ve bölge hakkında görüşmeler yaptık. Daha sonra Fikirtepe’de yaşayan insanlarla, ev sahibi ve kiracılarla, esnafla sokaklarda, evlerde, dükkânlarda, dükkân önlerinde, işyerlerinde ve bahçelerde, bölgede ve yakın çevrede bulunan kahvelerde çeşitli görüşmeler ve bir dizi derinlemesine görüşme yaptık. Bu süreç içinde birkaç odak grup görüşmesi yapıldı. Çoğu kayıt altına alınan ve ayrıntılı olarak raporlanan görüşmelerimiz gündüz saatlerinde ve geceleri evlerde, kahvelerde, bahçelerde yapıldı. Ekibimiz bölgenin bütününü dolaştı, fiziksel ve sosyal özelliklerini deneyimlemeyi hedefledi.

Görüştüğümüz Fikirtepelilere, bölgede uzun zamandır oturan ailelere İstanbul’a göç öykülerini, Fikirtepe’ye yerleşme nedenleri ve deneyimlerini, bölgede konut ve çalışma alanlarında yaşanan değişimi, göç dalgalarını, kuşakların iş ve yaşam deneyimlerini, bölgede tanık oldukları, hatırladıkları önemli olayları sorduk.

Bunları yaparken sorularımızla yaşam ve aile öyküsü anlatılarını Fikirtepe’de yaşanan kentsel dönüşüm deneyimi ile bağlantılandırmaya ve bu bağlam içine yerleştirmeye çalıştık. Bölgede1980 öncesinde ve günümüzde yaşanan siyasal gerilimleri, sanayideki dönüşümü öğrenmeye ve bu alanlara dair anlatıları kent ve Türkiye tarihi ile bütünleşik olarak görmeye çalıştık.

Amaçlarımız açısından yaşam öyküsü anlatılarını İstanbul’da yaşanmakta olan yaygın kentsel dönüşüm bağlamı çerçevesinde ele alacağız. Bu çalışmada kentsel dönüşüm bağlamında köklü bir değişime sahne olan Fikirtepe’de uzun süredir oturmakta olan kişilerin ve ailelerin göç, yerleşim ve kentsel dönüşüm konularında anlatılarından hareketle kentsel hakların kaybı ve dışlanma biçimlerini ele almak istiyoruz. Bu kapsamda ele alacağımız anlatılar kronolojik bir sıra ile değil, tematik açıdan ele alınmaktadır."

Bu yazı Zeynep Güler tarafından kaleme alınmıştır.

Yorum Gönder

DİKKAT!

x

Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.