BAKANLIĞIN KENTSEL DÖNÜŞÜM YÖNETMELİĞİNE BELEDİYELER NEDEN UYMUYOR!?

BAKANLIĞIN KENTSEL DÖNÜŞÜM YÖNETMELİĞİNE BELEDİYELER NEDEN UYMUYOR!?
Kentsel Dönüşüm ve Hukuk Platformu Başkanı Prof. Dr. Gürsel Öngören, ilçe belediyelerinin eline “riskli alan uygulama yönetmeliği” niteliğinde bir çalışma rehberi verilmesinin gerekli olduğunu söylüyor. Aksi takdirde her bir ilçe belediyesinin kendi yorumlarıyla hukuka ve şehircilik ilkelerine aykırı pek çok işlem yapacağı uyarısında bulunarak, yargıya taşınan uyuşmazlıklarla riskli alandaki projelerin iptal edileceğinin altını çiziyor.

Zaman'ın haberine göre, Öngören, vatandaşın hak ve zaman kayıplarının yönetmelik yoluyla önlenebileceğini ifade ediyor.

Bakanlar Kurulu kararı ile ilan edilen riskli alan sayısı 121’e ulaştı. Ancak şu ana kadar projesi ve kentsel dönüşümü tamamlanmış riskli alan bulunmuyor. Hem 6306 sayılı kanunun uygulama yönetmeliği hem de imar planlarıyla ilgili yönetmeliğe göre kentsel dönüşüm çalışmalarında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yanı sıra TOKİ ve belediyeler de yetkili. Dönüşüm çalışması yapılacak yerlerde imar planları açısından öncelikle sahada halkın taleplerini ve ihtiyacını gösteren anket çalışmalarının yapılması gerekiyor. Kentsel dönüşüm alanlarında sosyal ve ekonomik yapıyı ortaya çıkaran bu anketlere göre de dönüşüm çalışmalarının ve hedeflerin belirlenmesi şart. “İçinde insan olan bir ortamı dönüştürüyorsanız, sosyal ve kültürel yapıya çok dikkat etmeniz gerekiyor.” diyen TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu üyesi Prof. Dr. Haluk Eyidoğan’a göre bu çalışmaları birçok belediye ihmal ediyor.

Konutları değişecek maliklere ve kiracılara riskli alan ilanı öncesi herhangi resmî bir kurum tarafından yazılı tebligat yapılmıyor. Bu yüzden vatandaş genellikle mahallesinde dönüşüm kararı alındıktan sonra konuyu öğreniyor. İstanbul Sultangazi’de dönüşüm kararından 2,5 ay sonra haberdar olan Cumhuriyet Mahallesi halkı bu duruma örnek oluşturuyor. Bin hanenin yaşadığı mahallede sadece 20 hanenin muhtar aracılığıyla belediyeye yaptığı başvuru sonucu, belediye meclisi karar alarak bakanlığa riskli alan başvurusunda bulundu. Bakanlığın yönetmeliğine göre dönüşüm yapılacak alanlarda öncelikle belediye tarafından afet-deprem riskinin belirlenmesi için bilimsel ve teknik çalışmaların yapılıp raporlanması gerekiyor. Belediyeler ise önce dönüşüm kararı alıyor daha sonra birçoğu yetersiz teknik raporlarla dönüşüme ve riskli alan belirlemeye devam ediyor. Kentsel dönüşümde başlangıçta yapılan bu hataların daha sonraki süreçte de devam ettiğini söyleyen Prof. Dr. Haluk Eyidoğan, “Bakanlık yönetmeliği, dönüşüm ile ilgili alanlar için onaylanmış uygulama imar planı değişiklikleri istiyor. Yani yönetmelik, yenilenmiş imar planı ya da revizyonu isterken belediyelerin büyük çoğunluğu ise dönüşümü hesaba katan bu planlar olmadan yoluna devam ediyor.” ifadelerini kullanıyor. Bir mahallede 30-40 hektar alana kadar değişiklikler öngören kentsel dönüşüm kararlarında yeniden yol, donatı, kamu alanı ve otopark planlaması gibi çalışmalar yapılması gerektiğini vurgulayan Eyidoğan, dönüşüm amaçlı yeni imar planlarının vatandaşla uzlaşıp öyle askıya çıkarılması gerektiğini dile getiriyor. Ayrıca dönüşüm alanlarının uygulama imar planlarında, emsal artışları, ilçenin imar plan bütünlüğü ile uyumu gibi sorulara cevap verilemiyor. Usul ve yönetmeliklere uymayınca da yıllarca 12,5 metre maksimum yükseklik verilen Esenyurt ve Zeytinburnu gibi yerlerde olduğu gibi birden 5-6 emsal veriliyor. Bu durum da İstanbul’da ve Bursa’da olduğu gibi kentin silüetini değiştirip imar dengesini bozabiliyor.

Dönüşümdeki belirsizlikler vatandaşı mağdur ediyor

Vatandaşların en çok mağdur olduğu konulardan birisi de yeni yapılacak projeler hakkında herhangi bir bilgiye sahip olmamaları. Zira projedeki binaların kat sayıları, daire büyüklükleri, dönüşüm sonrası nüfus yoğunluğu gibi sorunlara belediyeler tarafından genellikle cevap verilemiyor. Mimari proje konusunda hak sahiplerinin görüşü alınmıyor. Vatandaşlar yeni durumda hangi katta ve kaç metrekare dairede oturacağını bilmiyor. Sulukule’de yapılan dönüşümün kötü sonuçlarının ortada olduğunu söyleyen Gaziosmanpaşa Yıldıztabya Mahallesi sakinleri, birçok belediyenin “devlete güvenin” diyerek vatandaşı ikna etmeye çalıştığını söylüyor. Kentsel dönüşüm uygulamalarını yakından takip eden mahalle halkı birçok ilde, vatandaşlarla hukuki güvencesi olmayan anlaşmalar yapıldığını savunuyor. Bu anlaşmalarda Sulukule’de olduğu gibi yeni projelerin kesin başlama ve teslim tarihi belli olmazken, vatandaşa yapılacak kira yardımlarının kaç ay süreceği de belirsizlikler arasında yer alıyor. Fikirtepe ve Cumhuriyet Mahallesi gibi riskli alanlarda müteahhitlere bölgeler tahsis edilerek, vatandaşlarla müteahhitlerin karşı karşıya getirildiği belirtiliyor. Uzmanlar mevcut durumdaki eksik imar planlarıyla uzlaşma ve hak dağıtımı açısından farklı farklı uygulamalar görüldüğünü vurguluyor. Bütün bu çalışmalarda bakanlığın en son onay mercii olması ve ilçe belediyelerini uygulamalar açısından denetlemesi gerektiğine işaret ediliyor. Aksi durumda ise riskli alan ilan edilen birçok örnekte görüldüğü üzere vatandaşlar devlet güvencesi olmadan müteahhitlerle muhatap olarak ciddi mağduriyetler yaşıyor.

Yap-sat mantığı, vatandaşta güven kaybına sebeh oldu

İstanbul Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Oğuz Gündoğdu: Türkiye’de henüz bilimsel nitelikte kentsel dönüşüm yapılmış değil. Yap-satçılığın biraz daha modernize edilmiş ve çeşitli kanunlarla desteklenen garip bir şekli, kentsel dönüşüm olarak adlandırılan rantiyeye dönmüş bir yapılaşmadır. Her yerin kentsel dönüşümünde hedef ve stratejisi farklı olur. Her yere yol viyadük yaptılar. Şimdi her yeri su basıyor, insanlar ölüyor. Önemli şeylerin de yapıldığı göz ardı edilemez ama çok hata da yapıldı. Son zamanlarda bunun bedellerini ödüyoruz. Projeler hakkında birkaç meclis üyesinin el kaldırıp indirmesiyle kararlar alınıyor. İtiraz süreleri de çok kısıtlı. Meslek odalarının da denetim yetkileri kısıtlandı. Ben Avcılar’ın danışmanlığını yapıyorum mesela. Avcılar son depremde beklenenin çok üstünde hasar aldı. Bu dönüşüm işi sadece belediyenin yapabileceği bir iş değil. Devletin katkısı desteği lazım. Avcılar halkı, belediyesi, kaymakamlığı bir olup kökten bu zor işi başarmak lazım. Buraları bildiğim için söylüyorum mülk sahiplerinde güven sorunu var. Yap-satçı mantıkla yapılan uygulamalar güven kaybettirmiş. Bunu aşmak için vatandaşla oturup konuşmak lazım, ikna etmek lazım.

GÖRÜŞLER

Risk taşıyan binalardan önce rant taşıyanlar değiştiriliyor

Mimar ve Mühendisler Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Murat Özdemir: “Kentsel dönüşüm çalışmaları, öncelikli olarak risk taşıyan binaların dönüştürülmesi amacıyla başlamıştı. Gelinen noktada risk taşıyan binalardan ziyade rant taşıyan binaların öncelikli olarak değişime tabi tutulmak istendiği görülüyor. Yapılacak bazı teknik ve idari düzenlemelerle kentsel dönüşüm keyfîlikten çıkarılarak bir sisteme bağlanmalı. Öncelikle vatandaş, müteahhit ve kamu gibi tüm taraflar konuya gerçekten iyi niyetle yaklaşmalı, bu süreci bir fırsatçılık olarak değil bir fırsat olarak değerlendirmelidir. Zira barınma hakkı temel insan haklarındandır ve rant konusu edilmemesi gerekir. Kentsel dönüşüm yapılırken barınma hakkı, mülkiyet hakkı, imar değişiklikleriyle oluşan rantın kamu ile paylaşılması, bina risklerinin tespit edilmesi ve derecelendirilmesinde daha gerçekçi metotlar kullanılmalı. Kentsel dönüşüm, bütüncül bir şehircilik çalışması olarak değerlendirilmeli.

Korkutarak dönüşüm yapılmaz

İstanbul Serbest Mimarlar Derneği Başkanı Ersen Gürsel: Mevcut haliyle kentsel dönüşüm, ekonomik getirisinin daha yüksek olacağı yerlerde (rant merkezli olarak) yapılıyor. Riskli bölgeler ve binaların depreme karşı korunması için strateji geliştirilmiyor. Birçok maddeleri kısa bir süre önce Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen kentsel dönüşüm yasası kamuoyunda inşaat sektörünün geliştirilmesi için bir fırsat yasasına dönüşmüş durumda. Kentsel dönüşümle değerlenen bölgelerde yaşayan insanlar evlerini terk etmeye zorlanıyor. Bu baskının aracı olarak da deprem kullanılıyor.

Dönüşüm uzayacak, İstan-bul’un bu kadar vakti yok

Yapı Denetim Kuruluşları Birliği Derneği Başkanı Tekin Saraçoğlu: Marmara depreminde hasar gören ve güvenli olmadığı tespit edilen birçok bina hâlâ kullanılıyor. Kentsel dönüşüm, öncelikli olarak eski yapıların yoğun olduğu ve kalitesiz bina stokları bulunan bölgelerde yapılmalı. Kentsel dönüşümün bu bölgelerde hızlı bir şekilde uygulanabilmesi için yasada yapılacak revizyonla imar ve finans desteklerinin artırılması şart. Mevcut şekli ve hızıyla kentsel dönüşüm, beklenenden çok daha uzun sürecek. Ancak İstanbul’un bu kadar uzun bir zamanı yok. Her an büyük bir depremle karşılaşılabileceği, deprem uzmanları tarafından ifade ediliyor. Bir an önce gerekli yasal düzenlemeler yapılarak tedbir alınmalı.

Yeşil alanlar, çılgın projelere feda ediliyor

Mimarlar Odası Büyükkent Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Sami Yılmaztürk: Marmara depreminin ardından gündeme gelen yasal düzenlemeler, can-mal güvenliği ve güvenilir kentleşme yerine ekonomik getirisi yüksek projeleri yaşama geçirme hedefi ile yapılıyor. Nüfusu 17 milyona varan kentimizde birçok insan, oturduğu yapıya güvenmiyor. İnsanlarımızın depremde sığınak olarak gördükleri kentsel boşluklar hızla doldurulurken yeşil alanlar da imara açılıyor. İstanbul’da son yıllarda arka arkaya gerçekleştirilen “çılgın” projeler de deprem öngörüsünü yok sayıyor. Tarihî, kültürel, doğal yaşam alanlarını yok eden bu projeler gerçekleştirilirken, kamu arazileri ve binaları, Hazine arazileri, ormanlar, meralar ve tarım arazileri çılgın projelere feda ediliyor. Zaman

ajansFİKİRTEPE / Fikirtepe Haber

banner23
Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.